पुटिन-सीसहित भारत–इरानका शिर्ष नेताहरूको किर्गिस्तानमा सामुहिक भेट हुदैँ

काठमाडौँ/भदौ १६ गते। रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिन, चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङ र अन्य दर्जनौँ विश्व नेताहरू साङ्घाई सहयोग सङ्गठन (एससीओ) को वार्षिक शिखर सम्मेलनका लागि सोमबार किर्गिस्तानमा भेला हुँदैछन्।

एससीओले ऐतिहासिक रूपमा आर्थिक मुद्दाहरूमा ध्यान केन्द्रित गर्दै आएको भए तापनि राष्ट्रपति पुटिन र राष्ट्रपति सीले यस शिखर सम्मेलनलाई बहुध्रुवीय विश्वको आफ्नो दृष्टिकोण प्रवर्द्धन गर्न तथा पश्चिमा राष्ट्रहरूविरुद्ध एकजुट भएर उभिने अडान प्रस्तुत गर्न उपयोग गर्दै आएका छन्।

यस बैठकमा इरानका राष्ट्रपति मसुद पेजेस्कियन र टर्कीका राष्ट्रपति रेसेप तैयप एर्दोगानको पनि उपस्थिति रहने अपेक्षा गरिएको छ, यद्यपि टर्की यस सङ्गठनको सदस्य भने होइन। किर्गिस्तानको राजधानी बिस्केकमा हुने यस वर्षको एससीओ बैठकका क्रममा पेजेस्कियनले पुटिनसँग द्विपक्षीय वार्ता गर्ने कार्यसूची छ।

यसअघि जुलाईमा एससीओ विदेशमन्त्रीहरूको परिषद् बैठकका क्रममा दुवै देशका विदेशमन्त्रीहरूबीच भेटवार्ता भएको थियो। सन् २०२३ मा यस समूहमा आबद्ध भएको इरानले रुससँग घनिष्ठ सैन्य र चीनसँग ऊर्जासम्बन्धी सम्बन्ध कायम राखेको छ। एससीओका पूर्ण सदस्य राष्ट्रहरू भारत र पाकिस्तानका नेताहरू पनि यस बैठकमा सहभागी हुनेछन्। विश्वको कुल जनसङ्ख्याको करिब ४० प्रतिशत र कुल गार्हस्थ्य उत्पादनको २५ प्रतिशत हिस्सा ओगटेको दाबी गर्ने एससीओ स्थापना भएको यस वर्ष २५ वर्ष पूरा भएको छ।

तर, एससीओको स्थापनासम्बन्धी घोषणापत्रमा यो समूह ‘अन्य राष्ट्रहरूविरुद्ध लक्षित गठबन्धन होइन’ भनी उल्लेख गरिएको छ।  यद्यपि, गत वर्षको बैठकमा पुटिनले युक्रेन युद्ध उक्साएको भन्दै पश्चिमा राष्ट्रहरूको आलोचना गरेका थिए भने सीले अमेरिका चीन तनावलाई सङ्केत गर्दै ‘धम्कीपूर्ण गतिविधिहरू’ को निन्दा गरेका थिए।