ज्वालामुखीको काखमा सात सय वर्षदेखि विराजमान गणेश, दर्शन गर्न पुग्छन् हजारौँ भक्तजन

भदौ २९ गते। इन्डोनेसिया विश्वकै सबैभन्दा ठूलो मुस्लिम जनसंख्या भएको देश हो। तर, यही देशको पूर्वी जाभास्थित सक्रिय ज्वालामुखी माउन्ट ब्रोमोको काखमा भने करिब सात सय वर्ष पुरानो भगवान गणेशको प्रतिमा विराजमान छ।

आगो,‘धुवाँ र खरानी उगलिरहने सक्रिय ज्वालामुखीको किनारमा रहेको यो गणेश प्रतिमा धार्मिक आस्थाका साथै पर्यटकका लागि समेत आकर्षणको केन्द्र बनेको छ।
माउन्ट ब्रोमो वरपर बसोबास गर्ने स्थानीय तेंग्गेर समुदायले गणेशलाई आफ्नो संरक्षक देवताका रूपमा पुज्ने गर्छन्। कठिन र जोखिमपूर्ण बाटो पार गर्दै श्रद्धालुहरू ज्वालामुखीको माथिल्लो भागसम्म पुगेर गणेशको दर्शन गर्ने गर्छन्।

सात सय वर्ष पुरानो मान्यता
स्थानीय इतिहासकारहरूका अनुसार माउन्ट ब्रोमोमा रहेको गणेशको प्रतिमा करिब ७ सय वर्ष पुरानो हो। यो प्रतिमा तेंग्गेर समुदायले स्थापना गरेको विश्वास गरिन्छ।
माउन्ट ब्रोमो वरपरका करिब ४८ गाउँमा हिन्दू समुदायको बसोबास रहेको बताइन्छ। उनीहरू आफूलाई १२औँ शताब्दीमा दक्षिण–पूर्वी एसियामा प्रभावशाली रहेको माजापहित साम्राज्यका वंशज मान्छन्।
स्थानीय हिन्दु समुदायका लागि गणेश केवल पूजाका देवता मात्र होइनन्, उनीहरूका रक्षक र संरक्षक पनि हुन्।

‘बप्पा’ले ज्वालामुखीबाट जोगाउने विश्वास
स्थानीय जनविश्वासअनुसार गणेश प्रतिमा ज्वालामुखीको क्षेत्रमा रहुञ्जेल ब्रोमोको आगोले आसपासका गाउँ र खेतीपातीमा ठूलो क्षति पुर्‍याउन नसक्ने विश्वास छ।
ज्वालामुखी विस्फोट, भूकम्प तथा अन्य प्राकृतिक विपत्तिबाट आफूहरूलाई गणेशले रक्षा गर्ने विश्वास स्थानीयमा पुस्तौँदेखि कायम छ। त्यसैले जोखिमपूर्ण क्षेत्र भए पनि श्रद्धालुहरू गणेशको दर्शन र पूजा गर्न त्यहाँ पुग्ने गर्छन्।

‘ब्रोमो’ नामको सम्बन्ध ब्रह्मासँग
माउन्ट ब्रोमोको नामसमेत हिन्दू धर्मसँग जोडिएको मान्यता छ। स्थानीय भाषामा भगवान ब्रह्मालाई ‘ब्रोमो’ भनिने भएकाले पहाडको नाम पनि त्यसैबाट आएको बताइन्छ।
ज्वालामुखी क्षेत्रतर्फ जाने बाटोमा प्राचीन हिन्दू धार्मिक संरचनाहरू समेत भेटिन्छन्। यसले इन्डोनेसियाको पुरानो हिन्दू सभ्यता र भारतीय धार्मिक–सांस्कृतिक प्रभावको इतिहासलाई झल्काउँछ।
आज इन्डोनेसिया मुस्लिम बहुल देश भए पनि त्यहाँको कला, संस्कृति, भाषा र परम्परामा हिन्दू तथा भारतीय सभ्यताको प्रभाव अझै स्पष्ट देखिन्छ।

फलफूलदेखि जनावरसम्म चढाइन्छ
माउन्ट ब्रोमोमा रहेको गणेश प्रतिमामा स्थानीय श्रद्धालुहरूले फूल, फलफूल, धूप–दीपलगायतका सामग्री चढाउने गर्छन्।
कतिपय धार्मिक अनुष्ठानमा स्थानीय परम्पराअनुसार जीवित जनावरसमेत चढाउने गरिएको उल्लेख पाइन्छ।
गणेशलाई सामान्यतया मोदक प्रिय मानिए पनि ब्रोमो क्षेत्रमा उपलब्ध स्थानीय फलफूल तथा अन्य सामग्री नै भक्तहरूले प्रसादका रूपमा चढाउने गर्छन्।

दहकिँदो ज्वालामुखीबीच आस्थाको केन्द्र
माउन्ट ब्रोमो इन्डोनेसियाको चर्चित पर्यटकीय गन्तव्यसमेत हो। ज्वालामुखीको जोखिमका बाबजुद यहाँ प्रत्येक वर्ष ठूलो संख्यामा पर्यटक तथा श्रद्धालु पुग्ने गर्छन्।
कालो खरानी र ज्वालामुखीको धुवाँबीच शान्त मुद्रामा रहेको गणेशको प्रतिमा देख्दा श्रद्धालुहरू भावुक हुने गर्छन्।
हजारौँ किलोमिटर टाढा भारतबाट अलग भूगोलमा भए पनि भगवान गणेशप्रतिको आस्था भने यहाँ पुस्तौँदेखि जीवित छ।
गणेश चतुर्थीको अवसरमा विश्वभर गणेशको पूजा भइरहँदा इन्डोनेसियाको सक्रिय ज्वालामुखीको काखमा सात सय वर्षदेखि विराजमान यी गणेशको कथा धार्मिक आस्था, इतिहास र सांस्कृतिक सम्बन्धको अनौठो उदाहरण बनेको मिडिया रिपोर्टहरूमा उल्लेख गरेको छ।