चीनले बनायो धुलोको कणभन्दा सानो चिप्स, पनडुब्बी सहजै पत्ता लगाउन सक्ने

बेइजिङ, १ भदौं । चिनियाँ वैज्ञानिकहरूले स्मार्टवाचका लागि यस्तो सेन्सर विकास गरेका छन्, जसले समुद्रमा ५०० मिटरको गहिराइमा रहेको पनडुब्बी पत्ता लगाउन सक्छ। यसलाई चिनियाँ एकेडेमी अफ साइन्सेज अन्तर्गतको ‘हेफेई इन्स्टिच्युट्स अफ फिजिकल साइन्स र निङबो इन्स्टिच्युट अफ मटेरियल्स टेक्नोलोजी एन्ड इन्जिनियरिङ’को टोलीले विकास गरेको हो।

‘हल इफेक्ट म्याग्नेटिक सेन्सर’ नाम दिइएको यो सेन्सर धुलोको कणभन्दा पनि सानो छ। यो यति संवेदनशील छ कि सैद्धान्तिक रूपमा यसले आधा किलोमिटर अर्थात १ हजार ६४० फिटटाढाबाट स्टीलले भरिएको पनडुब्बीको हल्का चुम्बकीय कम्पनहरू पत्ता लगाउन सक्छ।

यस अध्ययनको विवरण दिने एउटा अनुसन्धान पत्र हालै ‘फिजिकल रिभ्यु लेटर्स’ जर्नलमा प्रकाशित भएको थियो। यसले ‘संवेदनशीलताको आवाज’ को दशकौं पुरानो सिद्धान्तलाई उल्ट्याउँछ । जसले पहिले मानक चुम्बकीय सेन्सरहरूलाई कमजोर संकेतहरू पत्ता लगाउनबाट रोकेको थियो। यसको प्रयोग सैन्य र नागरिक दुवै प्रकारका उपकरणहरूमा गर्न सकिन्छ।

फलस्वरूप, यस्तो चिन्ता व्यक्त गरिएको छ कि चीनले आफ्ना माछा मार्ने काममा संलग्न व्यक्तिहरूलाई, जो गहिरो समुद्रमा माछा मार्न विश्वभरका समुद्री क्षेत्रहरूमा पुग्छन्, यस्ता स्मार्टवाचहरू उपलब्ध गराउन सक्छ । यस्ता माछा मार्ने व्यक्तिहरूलाई ‘चिनियाँ समुद्री मिलिसिया’ को समूहका रूपमा पनि चिनिन्छ।

‘हल इफेक्ट सेन्सर’ हरू दैनिक जीवनमा प्रयोग हुने धेरै उपकरणहरू भित्र शान्त रूपमा काम गर्ने महत्त्वपूर्ण अवयवहरू हुन्। स्मार्टवाच, स्मार्टफोन, कारको पाङ्ग्राको गति मापन गर्ने यन्त्र र अस्पतालका स्क्यानरहरूमा पहिले नै प्रयोग भइसकेका यी सेन्सरहरूले चुम्बकीय क्षेत्रको उपस्थितिमा अति ‘न्यून भोल्टेज’ उत्पन्न गरेर उक्त क्षेत्रको पत्ता लगाउँछन्।

यी सरल, सस्तो, छिटो र कम्प्याक्ट छन्, जसले गर्दा यी पहिरन योग्य उपकरणहरूको लागि आदर्श बन्छन्। यद्यपि, अहिलेसम्म तिनीहरूलाई सानो र बढी संवेदनशील बनाउनु एक महत्त्वपूर्ण चुनौती थियो। पुराना चिप्समा अत्यधिक आवाजले एक विशेष प्रकारको हस्तक्षेप निम्त्याएको थियो, जसले परिणामहरूलाई असर गर्यो।

पनडुब्बी पत्ता लगाउनु ‘म्याग्नेटिक एनोमेली डिटेक्सन’ प्रविधि  एक प्रमुख उपयोग हो। जब स्टिलको ढाँचा भएका पनडुब्बीहरू पृथ्वीको चुम्बकीय क्षेत्रमा आवतजावत गर्छन्, तिनले गतिशील चुम्बकको रूपमा काम गर्छन् र यसले वरपरको चुम्बकीय क्षेत्रको वितरणमा गडबडी उत्पन्न गराउँछ।

यस सेन्सरको काम पनडुब्बीबाट उत्पन्न हुने सामान्य असामान्यताहरू पत्ता लगाउनु हो। यद्यपि यसको हालको संवेदनशीलताले नजिकको दूरीमा पनडुब्बी पत्ता लगाउन सम्भव बनाए पनि यो लामो दूरीबाट पत्ता लगाउनका लागि भने अझै पर्याप्त छैन।