टर्की-पाकिस्तान- साउदीको सैन्य सम्झौतामा इजिप्ट पनि जोडिने

अंकारा, १ भदौं । टर्कीका राष्ट्रपति रेसेप तैयप एर्दोगानले अरब राष्ट्र इजिप्ट पनि ‘मक्का संयुक्त रक्षा सम्झौता’ मा सामेल हुन सक्ने दाबी गरेका छन्।

उनले यो सम्झौता अन्य देशहरूका लागि पनि खुला रहेको पनि बताएका छन् । हाल पाकिस्तान, साउदी अरब र टर्की यस सम्झौताको हिस्सा रहिसकेका छन्।

यसलाई ‘इस्लामिक नेटो’ पनि भनिने गरिएको छ किनभने यसमा नेटोको धारा ५ मा उल्लेख भए झै ‘सामूहिक रक्षा सन्धि’ को प्रावधान समावेश गरिएको छ। यसको अर्थ कुनै एक सदस्य राष्ट्र माथि हुने बाह्य आक्रमणलाई सम्पूर्ण सदस्य राष्ट्रहरू माथिको आक्रमण मानिन्छ। यस व्यवस्था अन्तर्गत आक्रामक पक्षको सामना गर्न सबै देशहरू एकजुट हुन बाध्य हुन्छन्।

कतारको लगानी रहेको सञ्चारमाध्यम अल जजिरासँगको अन्तर्वार्तामा एर्दोगानले बताए कि ‘मक्का संयुक्त रक्षा सम्झौता’ मा हस्ताक्षर गर्ने पक्षहरू आफूहरू मध्ये कुनै एकमाथि बाह्य आक्रमण भएमा सामूहिक कदम चाल्न प्रतिबद्ध छन्। उनले थप भने, ‘यस सम्झौताले विश्व सामु एउटा महत्त्वपूर्ण सन्देश दिएको छ।’

सोही  क्रममा उनले इजिप्ट यसमा सामेल हुन सक्ने सम्भावना औंल्याएका छन् र अन्य मुलुकहरू पनि यस सम्झौताको हिस्सा बन्न सक्ने गरी खुल्ला राखिएको पनि उनले जानकारी दिएका छन ।

तर, अन्तर्वार्ताका क्रममा एर्दोगानले भने होर्मुज जलसन्धि तत्काल पुनः सञ्चालनमा ल्याउनु पर्ने कुरामा जोड दिएका छन् । उनले होर्मुज जलसन्धि लामो समयसम्म बन्द रहँदा कसैलाई पनि फाइदा नहुने टिप्पणी गरेका छन् ।

साथै, सोही अन्तर्बार्तामार्फत एर्दोगानले क्षेत्रीय द्वन्द्वहरूमा मध्यस्थताको भूमिका निर्वाह गरेकोमा कतारको खुलेर प्रशंसासमेत पनि गरेका थिए ।

एर्दोगानले आफ्नो देशले आफ्ना छिमेकीहरूमा विशेष गरी लेबनान, सिरिया र गाजालाई नत्याग्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन । उनले छिमेकी मुलुक सिरियामा स्थिरता सुनिश्चित गर्न टर्कीले हरसम्भव प्रयास गर्ने पनि बताएका छन ।

एर्दोगानले सिरिया भ्रमण गर्ने आफ्नो योजनाबारे पनि उल्लेख गरेका छन र कुर्दिस जनताले पनि शान्ति तथा स्थिरताको लाभ पाउने कुरामा उनको जोडसमेत रहेको थियो । उनले टर्कीले कुर्द समुदायहरूसँगको सम्बन्ध सुदृढ पार्ने र उनीहरूको अधिकारको रक्षा गर्ने कार्यलाई निरन्तरता दिने बताए।

टर्कीले लामो समय देखि कुर्दहरूलाई विद्रोही र आतङ्ककारीका रूपमा लिँदै आएको थियो तर सिरियामा अल कायदाका पूर्व लडाकु अहमद अल शाराले नियन्त्रण कायम गरे पछि परिस्थिति बदलियो । त्यसपछि टर्कीले कुर्दहरूसँग शान्ति सम्झौता गरेको अवस्था छ ।