सहरमा नयाँ संस्कृति ‘फुड डिभोर्स’, जोडीहरू किन अपनाइरहेछन् यो नयाँ चलन ?

काठमाडौं, १ भदौं । हरेक सम्बन्धमा सानातिना खटपट हुनु सामान्य कुरा हो तर हरेक विवादले ठूलो संकटको रूप लिन्छ भन्ने छैन।

प्रायः दम्पतीबीचको तनावको कारण कुनै गम्भीर विषय नभई एउटा सामान्य, दैनिक प्रश्न हुने गर्छ, ‘आज बेलुकाको खानामा के खाने ?’ एउटा पक्षले घरमै बनेको हलुका र स्वस्थकर खाना रुचाउन सक्छ भने अर्को पक्षलाई बाहिरबाट खाना मगाउन मन लाग्न सक्छ।

कसैलाई बेलुका ७ बजे भोक लाग्छ भने कसैलाई अबेर राति खाना खान मन पर्छ। खानपानसम्बन्धी यस्ता फरक फरक रुचिका कारण दैनिक रूपमा झगडा हुन थाले पछि कतिपय दम्पतीले ‘फुड डिभोर्स’ भनिने एउटा सरल उपाय अपनाउन थालेका छन्।

यसको नाम सुन्दा सम्बन्ध टुट्न लागेको जस्तो लाग्न सक्छ तर यसको वास्तविक अर्थ भने निकै फरक छ। यसमा पति पत्नी वा जोडीहरू अलग हुने कुरा हुँदैन । बरु, उनीहरूले केवल आ आफ्नो खानाको रोजाइ फरक राख्ने निर्णय गर्छन्। अर्को शब्दमा भन्नुपर्दा यदि हरेक दिन एउटै प्रकारको खाना सँगै बसेर खानु विवादको कारण बन्दै गएको छ भने दुवै जनाले आफूलाई मन पर्ने खाना रोजेर खान सक्छन्।

‘फुड डिभोर्स’ भन्नाले दम्पती एक अर्काबाट अलग हुनु भन्ने होइन। यसको अर्थ केवल यति हो कि उनीहरूलाई हरेक पटक खानाको विषयमा सम्झौता वा बहस गरिरहनु पर्ने आवश्यकता महसुस हुँदैन। उनीहरू एउटै घरमा बस्छन् र उनीहरूको सम्बन्धमा कुनै परिवर्तन आउँदैन तर बेलुकाको खानामा के पकाउने भन्ने निर्णय सधैं सँगै मिलेरै गर्नुपर्छ भन्ने बाध्यता भने उनीहरूलाई हुँदैन।

उदाहरणका लागि, एउटा साथीलाई तरकारी र रोटी मन पर्न सक्छ भने अर्कोलाई चाउचाउ खान मन लाग्न सक्छ  । यस्तो अवस्थामा उनीहरूले एउटै विकल्पमा सहमत हुनैपर्छ भन्ने छैन। दुवैले आ आफ्नो रोजाइको खाना पकाउन वा खान सक्छन्। त्यसैगरी, यदि एक व्यक्ति बेलुकाको खाना चाँडै खान रुचाउँछन् र अर्कोलाई पछि मात्र भोक लाग्छ भने फरक फरक समयमा खाना खानु पनि उनीहरूको व्यवस्थापनको एउटा हिस्सा हुन सक्छ।

प्रायः खानपान सम्बन्धी आवश्यकता एलर्जी, शाकाहारी वा मांसाहारी रोजाइ वा निश्चित खानेकुरा नखाने जस्ता कारणले गर्दा खानाको विषयमा मतभेद उत्पन्न हुन सक्छ। हरेक व्यक्तिको खानपान सम्बन्धी रुचि फरक फरक हुन्छ र सधैं एक अर्काको स्वादलाई मात्र ध्यानमा राखेर खाना छनोट गर्नु धेरैका लागि चुनौतीपूर्ण लाग्न सक्छ।

धेरैजसो घरमा साँझ पर्ने बित्तिकै एउटा प्रश्न उठ्छ, ‘आज के खाने ? प्रायः जवाफ यस्तो आउँछ ? थाहा छैन—तिमी नै भन न।’ यसपछि के पकाउने भन्नेबारे लामो समयसम्म छलफल वा दोधार चल्छ। कसैलाई पास्ता खान मन लाग्न सक्छ त कसैलाई भात ? कोही आफैँ खाना पकाउन चाहन्छन् भने कोही बाहिरबाट खाना मगाउने मुडमा हुन्छन्।

यस्तो कुरा कहिलेकाहीँ हुनु सामान्य नै हो तर यदि यस्ता कुराकानीहरू हरेक दिन झगडामा परिणत हुन थाले भने खानाजस्तो सामान्य विषय पनि तनावको कारण बन्न सक्छ। खाद्यान्न किनमेल गर्ने, खाना तयार पार्ने र पकाउने तथा दुवै जनाको रुचि वा चाहनाको ख्याल राख्ने काम एउटा दैनिक झन्झटिलो जिम्मेवारी बन्न पुग्छ। यस्तो अवस्थामा ‘फुड डिभोर्स’को अवधारणाले केही दम्पतीहरूलाई यो तनाव कम गर्ने उपाय प्रदान गर्न सक्छ।

यस व्यवस्थामा उनीहरूले फेरि कहिल्यै सँगै खाना खान नपाउने भन्ने कुनै नियम छैन। यसको अर्थ केवल यति हो कि सँगै बसेर खाना खानुलाई कुनै बाध्यता वा जिम्मेवारीका रूपमा हेरिँदैन। उनीहरूलाई मन लागेको बेला, जस्तै सप्ताहन्तमा सँगै खाजा खाँदा वा विशेष अवसरहरूमा बेलुकाको खानाका लागि बाहिर जाँदा, उनीहरू सँगै खान सक्छन्। यद्यपि, कुनै दिन उनीहरूको इच्छा वा रोजाइ फरक परेमा त्यस विषयमा विवाद गरिरहनु पर्दैन।

यसमा एक व्यक्तिले आफूलाई मन पर्ने खाना खान सक्छन् भने अर्को व्यक्तिले आफूलाई मन पर्ने खाना खान सक्छन्। यसरी, कसैले पनि अर्काको लागि आफ्नो इच्छासँग निरन्तर सम्झौता गरिरहनु पर्दैन।

खानासँग केवल खाने काम मात्र जोडिएको हुँदैन, यसमा धेरै निर्णयहरू पनि समावेश हुन्छन्, जस्तै के पकाउने, किनमेल कसले गर्ने, खाना कसले पकाउने र कसको रोजाइलाई प्राथमिकता दिने। जब यी विषयहरूमा बारम्बार मतभेद हुन्छ, तब सामान्य वा सानो कुरा पनि समस्याको कारण बन्न सक्छ। छुट्टाछुट्टै खाना खाँदा यस किसिमको दबाब कम गर्न मद्दत पुग्न सक्छ। खानामा पास्ता नै किन खाने भनेर एक अर्कालाई मनाउनु पर्ने वा बाहिरबाट खाना मगाउने (टेकआउट) निर्णय सही हो कि होइन भन्नेबारे बहस गरिरहनुपर्ने आवश्यकता पर्दैन। दुवै जनाले आफ्नो सुविधा र रुचिका आधारमा निर्णय लिन सक्छन्।

सधैं त्यस्तो हुँदैन। हरेक सम्बन्धको आफ्नै किसिमको गतिशीलता हुन्छ र जोडीहरूले सबै काम सँगै गर्नुपर्छ भन्ने कुनै नियम छैन। कतिपय जोडीहरूको सुत्ने समय वा रुचिहरू फरक फरक हुन्छन् र धेरैजसोले बेलुकाको समय आफ्ना व्यक्तिगत रुचिहरूमा बिताउन रुचाउँछन्।

खानपानको हकमा पनि यही कुरा लागू हुन्छ। कसैका लागि सँगै बसेर खाना खानु सम्बन्धको एक महत्त्वपूर्ण पक्ष हुन्छ भने अन्य जोडीहरूका लागि यो त्यति महत्त्वपूर्ण नहुन सक्छ। दुवै तरिका आ आफ्नो ठाउँमा सही हुन सक्छन्। तर, यदि जोडीहरूले सँगै समय बिताउन निरन्तर पन्छाएका कारणले मात्र अलग अलग खाना खाइरहेका हुन् भने यसले कुनै गहिरो समस्याको सङ्केत गर्न सक्छ। यद्यपि, केवल खानपानको फरक रुचिका कारण अलग अलग परिकार खानुको अर्थ सम्बन्धमा समस्या छ भन्ने नै हुँदैन।