मानसिक स्वास्थ्य सुधार गर्न ‘मेडी सिनेमा थिएटर’, देखाइन्छ राेगीलाई चलचित्र

काठमाडौं/असार २८ गते। अस्पतालको नाम सुन्नासाथ प्रायः मेसिनको आवाज, औषधिको गन्ध, उपचारसम्बन्धी चिन्ता र तनावपूर्ण वातावरणको झल्को आउँछस तर, के तपाईंलाई थाहा छ एउटा यस्तो देश पनि छ, जहाँ अस्पतालभित्रै विशेष थिएटर अर्थात मनोरञ्जन कक्षहरू निर्माण गरिएका छन्। यी थिएटरहरूको उद्देश्य बिरामीहरूलाई अस्पतालको वातावरणबाट केही समयका मानसिक स्वास्थ्य सुधार गर्नु हो ।

बेलायतमा बिरामीहरूको मानसिक स्वास्थ्य सुधार गर्न अस्पतालहरू भित्र ‘मेडीसिनेमा’ भनेर चिनिने विशेष थिएटरहरू स्थापना गरिएका छन्। यी थिएटरहरूमा, बाल रोगी र वयस्क दुवै बिरामीहरूले नयाँ चलचित्रहरूको आनन्द लिन सक्छन्, जसले गर्दा उनीहरूलाई आफ्नो पीडा, तनाव र अस्पतालको वातावरण अस्थायी रूपमा बिर्सन अनुमति मिल्छ।

हाल, बेलायतका विभिन्न अस्पतालहरूमा यस्ता ९ मेडीसिनेमा थिएटरहरू सञ्चालनमा छन्। र, यसवाट बाहिरको संसारमा पुर्‍याउनु, उनीहरूलाई सामान्य जीवनको आभास दिलाउनु र उनीहरूको मानसिक स्वास्थ्यमा सुधार ल्याउन मद्दत गर्नु हो। यहाँ, बिरामीहरूको स्वास्थ्य अवस्थाका आधारमा कुन बिरामी चलचित्र हेर्न जान सक्छन् भन्ने कुरा डाक्टर र नर्सहरूले निर्धारण गर्छन्। यस पहलको उद्देश्य चिकित्सा उपचारका साथै मानसिक राहत प्रदान गर्नु र बिरामीहरूलाई सामान्य जीवनशैली जस्तै अनुभव गराउनु हो।

साइमन हिक्सनले ‘मेडिसिनेमा’को सञ्चालनको रेखदेख गर्छन्। उनी हरेक चलचित्र सुरु हुनु अघि नर्सहरूले बिरामीहरूलाई उनीहरूको वार्डबाट थिएटरसम्म पुर्‍याउँछन्। यस थिएटरमा सामान्य सिटहरूका साथै विशेष रूपमा तयार पारिएका स्थानहरू पनि छन्, जहाँ बिरामीहरूले चारवटा बेडमध्ये कुनै एउटामा पल्टिएर वा तीनवटा ‘रिकलाइनर’ अर्थात आरामदायी ढल्किन मिल्ने कुर्सी मध्ये कुनै एउटामा बसेर आरामसँग चलचित्र हेर्न सक्छन्।

यस्तै एउटा प्रदर्शनका क्रममा विभिन्न उमेर र स्वास्थ्य अवस्थाका बिरामीहरूको उपस्थिति थियो। उनीहरूमध्ये एक गर्भवती महिला, जो ‘अटोइम्युन’ रोगसँग जुधिरहेको चार वर्षीय बालक, हड्डीसम्बन्धी समस्याबाट पीडित ७१ वर्षीया महिला र अन्य बिरामीहरू समावेश थिए। बिहान अस्पतालका विभिन्न वार्डहरूमा गई डाक्टर र नर्सहरूसँग परामर्श गर्छन् र कुन बिरामी चलचित्र हेर्नका लागि उपयुक्त छन् भन्ने निर्णय गर्छन्।

दुर्घटनामा परी मुटुमा गम्भीर चोट लागेर अस्पताल भर्ना भएका ७२ वर्षीय ग्यारी कुक्लेले ठट्टा गर्दै सोधे, ‘यदि कसैलाई शौचालय जाँदा वा चलचित्र हेर्दा अचानक हृदयघात भयो भने के हुन्छ ?’ नजिकै रहेकी नर्सले जवाफ दिइन् कि आवश्यक सहयोग उपलब्ध गराउन स्वास्थ्यकर्मीहरू तुरुन्तै उपलब्ध हुनेछन्।

करिब ३० वर्ष अघि क्रिस्टिन हिलले सेन्ट थोमस अस्पतालको बगैँचामा केही बालबालिका खुसीसाथ समय बिताइरहेको देखिन्। त्यसबेला उनलाई अस्पताल भित्रै एउटा सिनेमाघर सञ्चालन गर्ने विचार आयो, ताकि बिरामीहरूले पनि चलचित्रमार्फत केही समयका लागि आफ्ना पीडा वा समस्याहरू बिर्सन सकून्। सुरुवाती विरोधका बाबजुद उनले अस्पतालको एउटा लेक्चर थिएटरलाई सिनेमाघरमा परिणत गर्न आवश्यक रकम जुटाइन्। त्यसपछि, सन् १९९९ को डिसेम्बरमा पहिलो मेडिसिनेमा खुल्यो र त्यहाँ प्रदर्शन गरिएको पहिलो चलचित्र ‘इन्स्पेक्टर ग्याजेट’ थियो।