–दिपेश पौडेल
रौतहट । बाराको मध्य तराईमा अवस्थित ऐतिहासिक तथा पुरातात्त्विक स्थल सिम्रौनगढ उचित संरक्षण र प्रचारप्रसारको अभावमा ओझेलमा परेको छ । ११ औं शताब्दीको गौरवशाली कर्नाटक वंशको राजधानी रहेको यो क्षेत्र अहिले ‘उजाड र असरल्ल’ अवस्थामा छ ।
सन् १०९७ मा नान्यदेवले सिम्रौनगढलाई मिथिलाको राजधानी बनाएका थिए । नान्यदेवपछि गंगासिंह देव, नरसिंह देव, रामसिंह देव, शक्तिसिंह देव, भूपालसिंह देव र अन्तिम राजा हरिसिंह देवले यहाँ शासन गरे । इतिहासकारहरू यस काललाई मिथिलाको ‘स्वर्णयुग’ मान्छन्, जहाँ कला, साहित्य र संस्कृतिको अभूतपूर्व विकास भएको थियो ।
सिम्रौनगढ कुनै समय मजबुत किल्लाले घेरिएको आधुनिक नगर थियो । यहाँका प्राचीन मूर्ति र वास्तुले विशिष्ट ‘कर्नाट शैली’ को कला झल्काउँछन् । हालैका उत्खननमा ७०० देखि ८०० वर्ष पुराना ऐतिहासिक इँटा र मध्यकालीन सहरी सभ्यताका अवशेषहरू फेला परेका छन्, जसले यसको प्राचीन अवस्थालाई पुष्टि गर्छ ।
यहाँको कङ्काली माई मन्दिर सबैभन्दा प्रसिद्ध धार्मिक गन्तव्य हो । प्राचीन दरबारका अवशेष र जगत् जङ्गले निर्माण गरेको राम मन्दिरले पर्यटकलाई लोभ्याउन सक्छ । पुरातात्त्विक सम्पदाको खानी भएकाले यसलाई खुला सङ्ग्रहालयको रूपमा विकास गर्न सकिने देखिन्छ ।
वीरगञ्जबाट करिब २८ किलोमिटरको दूरीमा रहेको यो स्थल ऐतिहासिक रूपमा समृद्ध भए पनि हाल उपेक्षित छ । स्थानीय बासिन्दा दीपेन्द्र जयसवालले भने, ‘यस क्षेत्रलाई व्यवस्थित गर्न सके यो मधेस प्रदेशकै प्रमुख पर्यटकीय गन्तव्य बन्न सक्छ ।’
ऐतिहासिक क्षेत्रको थप उत्खनन्, जीर्णोद्धार र प्रचारप्रसारका लागि स्थानीय र केन्द्रीय सरकारले विशेष ध्यान दिनु आवश्यक देखिन्छ। सम्पदाहरूको संरक्षण हुन सके सिम्रौनगढले नेपालको पर्यटन क्षेत्रमा नयाँ आयाम थप्ने निश्चित छ ।
Discussion about this post