“गर्मीमा के गर्ने र के नखाने”

गर्मी मौसममा स्वास्थ्यको विशेष ख्याल राख्नु आवश्यक हुन्छ। अत्यधिक गर्मीका कारण शरीरमा पानीको कमी, थकान, टाउको दुख्ने, चक्कर लाग्ने तथा हीट स्ट्रोक जस्ता समस्या हुन सक्छन्। त्यसैले गर्मीमा के गर्ने र के नखाने भन्ने कुरा सबैले जान्नुपर्छ।

सबैभन्दा पहिले, गर्मीमा प्रशस्त पानी पिउनुपर्छ। दिनभरि पर्याप्त मात्रामा पानी, कागतीपानी, नरिवलको पानी, जुस तथा झोलयुक्त खानेकुरा सेवन गर्दा शरीरमा पानीको मात्रा सन्तुलित रहन्छ। घरबाट बाहिर निस्कँदा छाता, टोपी वा हल्का र सुती कपडा लगाउनु राम्रो हुन्छ। दिउँसोको चर्को घाममा धेरै समय बस्नुभन्दा बिहान वा बेलुकाको समयमा आवश्यक काम गर्नु उपयुक्त हुन्छ। नियमित रूपमा नुहाउनु, शरीर सफा राख्नु र पर्याप्त आराम गर्नु पनि गर्मीमा स्वस्थ रहन सहयोगी हुन्छ।

खानपानमा पनि विशेष ध्यान दिनुपर्छ। ताजा फलफूल, हरियो सागसब्जी, दही, सलाद र झोलयुक्त परिकार खानु राम्रो मानिन्छ। तरबुजा, खरबुजा, काँक्रो, सुन्तला, आँपजस्ता मौसमी फलफूलले शरीरलाई आवश्यक पोषण र पानी प्रदान गर्छन्। खाना सधैं ताजा र सफा हुनुपर्छ। बाहिरको अस्वच्छ खाना खानु स्वास्थ्यका लागि हानिकारक हुन सक्छ।

गर्मीमा धेरै तेलयुक्त, मसलेदार तथा बोसोयुक्त खाना सकेसम्म नखानु राम्रो हुन्छ। यस्ता खानाले पाचन प्रणालीमा समस्या ल्याउन सक्छ र शरीरलाई झन् असहज बनाउँछ। धेरै चिया, कफी तथा चिसो पेय पदार्थको अत्यधिक सेवन पनि उचित हुँदैन। बजारमा पाइने धेरै चिनी भएको पेय पदार्थ र लामो समयदेखि खुला राखिएको खाना नखानु राम्रो हुन्छ, किनकि यसले पेटसम्बन्धी रोग निम्त्याउन सक्छ। मदिरा र धूम्रपानबाट पनि टाढा रहनुपर्छ, किनकि यसले शरीरमा पानीको कमी बढाउन सक्छ।

यदि धेरै पसिना आउने, अत्यधिक कमजोरी महसुस हुने, चक्कर लाग्ने वा बेहोस हुने जस्ता लक्षण देखिएमा तुरुन्त चिसो ठाउँमा आराम गर्नुपर्छ, पर्याप्त पानी पिउनुपर्छ र आवश्यक परे स्वास्थ्यकर्मीको सल्लाह लिनुपर्छ।

यसरी, गर्मी मौसममा सही खानपान, पर्याप्त पानीको सेवन, व्यक्तिगत सरसफाइ र घामबाट बच्ने बानी अपनाएमा विभिन्न स्वास्थ्य समस्याबाट बच्न सकिन्छ। स्वस्थ जीवनशैली अपनाउनु नै गर्मी मौसममा स्वस्थ र ऊर्जावान रहन सबैभन्दा प्रभावकारी उपाय हो।रूपक

(लेखक – रुपक सिंह राजपूत जनकपुरधाम-१,धनुषा)