युद्द भइरहेमा तेहरानले जलडमरूवाट बार्षिक ८० अर्ब डलर कमाईरहने

तेहरान, १ असार । हर्मुजको जलडमरूम विश्वको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण समुद्री मार्गहरू मध्ये एक हो।

इरान र संयुक्त राज्य अमेरिका बीचको जारी तनावले यो मार्गलाई फेरि एक पटक विश्वव्यापी ध्यानमा आइरहेको छ ।  ढुवानी अवरोध र ऊर्जा आपूर्तिको बारेमा बढ्दो चिन्ताको बीचमा इरानले हर्मुजको जलडमरूमरूमबाट कति कमाउँछ ? यो आज जानौं ।

हर्मुजको जलडमरू विश्वव्यापी तेल व्यापारको लागि एक महत्त्वपूर्ण मार्ग हो। यसबाट हरेक दिन लाखौं ब्यारेल कच्चा तेल गुज्रन्छ। यस मार्गमा हुने कुनै पनि अवरोधले अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा बजार, ढुवानी लागत र तेलको मूल्यमा प्रत्यक्ष असर गर्छ। यस मार्ग नजिकै इरानको रणनीतिक स्थानले गर्दा यस क्षेत्रबाट गुज्रने समुद्री यातायातमा यसको महत्त्वपूर्ण प्रभाव पर्छ।

अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमका अनुसार इरानले हर्मुजको जलडमरूम हुँदै जाने तेल ट्याङ्करहरूबाट प्रति ब्यारेल १ डलर ट्रान्जिट शुल्क लिने प्रस्ताव गरेको छ। यदि यस्तो टोल प्रणाली पूर्ण रूपमा लागू गरियो भने इरानले वार्षिक ७० अर्बदेखि ८० अर्ब डलरसम्म कमाउन सक्छ। यो २०२४ मा देशको अनुमानित ४६.७ अर्ब डलरको तेल निर्यात राजस्वभन्दा धेरै बढी हुनेछ।

भूराजनीतिक तनाव, प्रतिबन्ध र क्षेत्रीय अस्थिरताको बावजुद इरानले कच्चा तेल निर्यातबाट पर्याप्त राजस्व उत्पन्न गरिरहेको छ। हालको अनुमानले इरानले कच्चा तेल बिक्रीबाट प्रति दिन लगभग १३९ मिलियन कमाउँछ भन्ने जनाइएको छ ।  यो निर्यात देशको विदेशी आम्दानीको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण स्रोतहरू मध्ये एक हो।

इरानको प्रस्तावित ट्यारिफ संरचनालाई तेहरान टोल बुथ मोडेल भनिएको छ। यस प्रणाली अन्तर्गत जलडमरूमबाट पारगमन गर्ने जहाजहरूलाई सुरक्षा सेवा र समुद्री नियमहरूको ढाँचा भित्र शुल्क लगाइने छ। समर्थकहरूले यो प्रस्तावलाई इरानले आफ्नो रणनीतिक स्थितिलाई मुद्रीकरण गर्ने तरिकाको रूपमा हेर्छन्।

यदि अमेरिका, ओमान र अन्य अन्तर्राष्ट्रिय पक्षहरूसँग सम्बन्धित सम्झौताहरू अन्तर्गत हर्मुजको जलडमरू स्वतन्त्र रूपमा सञ्चालन भइरह्यो भने इरानको टोल प्रणाली लागू गर्ने क्षमता उल्लेखनीय रूपमा कमजोर हुन सक्छ। यस्तो अवस्थामा देशले वार्षिक लगभग ८० अर्बको सम्भावित राजस्व प्रवाह गुमाउन सक्छ।

यसका साथै, पूर्ण रूपमा खुला र स्थिर दम्माम जलडमरूले विश्वव्यापी तेल आपूर्तिमा सुधार ल्याउनेछ, जसले गर्दा दैनिक लगभग २ करोड ब्यारेल तेल अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा स्वतन्त्र रूपमा प्रवाहित हुन सक्नेछ। यो बढ्दो आपूर्तिले विश्वव्यापी कच्चा तेलको मूल्यमा दबाब सिर्जना गर्न सक्छ र गिरावट ल्याउन सक्छ।