चिनिया कम्युनिष्ट पार्टीकाे भेला सुरू, पकड अझ बलियो बनाउने दाउमा सि जिनपिङ

काठमाडौँ/कार्तिक १० गते । चिनियाँ राजधानीमा एक महत्त्वपूर्ण राजनीतिक भेला चलिरहेको छ। उच्च पदस्थ नेताहरूको बन्द कोठाभित्र भइरहेको यो बैठकले आगामी वर्षहरूमा सत्तारुढ कम्युनिस्ट पार्टीको स्वरूप कस्तो हुनेछ भन्ने कुरा तय गर्न सक्छ।

‘पाँचौँ पूर्ण बैठक’ मा केन्द्रीय समितिका करिब ३०० सदस्यहरू सहभागी छन्। सरकारी सञ्चारमाध्यमका अनुसार, यस बैठकले पार्टीभित्र “अनुशासन कसिलो बनाउने” बाटो खोल्नेछ।

सोमबारबाट सुरु भएको चारदिने यो बैठकले सी जिनपिङलाई आफ्नो सत्तामाथिको पकड अझ बलियो बनाउने अवसर दिएको छ, विशेष गरी हालै पार्टीभित्र गरिएका निष्कासन वा हेरफेर पछि। सामान्यतया हरेक वर्ष हुने यस्ता पूर्ण बैठकहरू अत्यन्त गोप्य राखिन्छन्, तर बैठक सकिएपछि निर्णयहरूको सारांश र विस्तृत दस्ताबेज भने सार्वजनिक गरिनेछ।

‘पूर्ण बैठक’ भनेको के हो ?

यी मूलतः पार्टीको केन्द्रीय समितिका बन्द कोठाभित्र हुने बैठकहरू हुन्, जुन वर्षमा कम्तीमा एक पटक आयोजना गरिन्छन्। केन्द्रीय समितिको पाँचवर्षे कार्यकालमा सामान्यतया सातवटा यस्ता पूर्ण बैठकहरू हुन्छन्।

यी बैठकहरूलाई बाहिरबाट निकै चासोका साथ हेरिन्छ, किनकि यिनले पार्टी नेतृत्वका प्राथमिकताहरू के हुन् भन्ने सङ्केत गर्छन्। यस वर्षको भेलाको समय निकै महत्त्वपूर्ण छ, किनकि अर्को ‘पार्टी महाधिवेशन’ आउन अब एक वर्ष मात्र बाँकी छ। उक्त महाधिवेशनमा नयाँ प्राथमिकताहरू तय गरिन्छन् र नयाँ केन्द्रीय समितिको चयन गरिन्छ।

औपचारिक रूपमा पार्टीको शीर्ष नेतृत्वको चयन केन्द्रीय समितिले गरे पनि वास्तवमा यो चयन प्रक्रिया पार्टीका उच्च तहका नेताहरू बीच गोप्य रूपमै टुङ्ग्याइन्छ। कार्यकालको सीमा हटाइसकिएकाले आगामी पार्टी महाधिवेशनमा सी जिनपिङ नै पुनः देशको नेताका रूपमा चयन हुने लगभग निश्चित छ।

यस वर्षको एजेन्डामा के छ?

विगतका पूर्ण बैठकहरूमा सी जिनपिङलाई पार्टीको “केन्द्रबिन्दु”  घोषणा गरिएको थियो। साथै, कार्यकालको सीमा हटाएर उनलाई अनिश्चितकालसम्म सत्तामा रहन बाटो खोलिएको थियो। यसबाहेक, उनको व्यक्तिगत विचारधारालाई, जसलाई “सी जिनपिङ विचारधारा” भनिन्छ, अध्यक्ष माओको विचारधाराकै स्तरमा उकासिएको थियो।

यस वर्षको पूर्ण बैठक सी जिनपिङका लागि पार्टी महाधिवेशनअघिको रणनीति तय गर्ने अवसर हो। यसमार्फत उनले पार्टीभित्रका विचारहरू एकरूप भएको र प्रतिनिधिहरू आफूप्रति वफादार रहेको सुनिश्चित गर्न सक्छन्।

बिहीबार सम्पन्न हुने यो बैठक कहाँ हुँदैछ भन्ने जानकारीसमेत सार्वजनिक गरिएको छैन। विगतका पूर्ण बैठकहरू बेइजिङस्थित ‘जिङसी होटल’ मा हुने गरेका थिए। गत सेप्टेम्बरमा २१ सदस्यीय शक्तिशाली पोलिटब्युरोबाट प्राप्त जानकारीअनुसार, पूर्ण बैठक (प्लेनम) ले “पार्टीभित्र व्यापक र कडा शासन व्यवस्थालाई निरन्तर अघि बढाउने विभिन्न प्रमुख मुद्दाहरू” सम्बन्धी निर्णय लिनेछ। यस कदमलाई टाढा रहेका पार्टी अधिकारीहरूबाट अझ बढी आज्ञाकारिता र प्रभावकारिता सुनिश्चित गर्ने उपायका रूपमा हेरिएको छ।

रिक्त सिट र निष्कासनको प्रभाव

यसको अर्थ, पार्टीभित्र हालै गरिएको व्यापक निष्कासनका कारण त्यहाँ धेरै सिटहरू खाली छन्। यस्तो अवस्थामा प्रतिनिधिहरूले ती “खाली कुर्सीहरू” देख्दा उनीहरूका लागि यो समय निकै तनावपूर्ण हुनेछ। भ्रष्टाचार, अझ भन्नुपर्दा “नैतिक भ्रष्टाचार” का आरोपहरूका कारण धेरै उच्चपदस्थ व्यक्तिहरूलाई पदबाट हटाइएको छ।

विशेषज्ञहरूका अनुसार, “नैतिक भ्रष्टाचार” को आरोप लगाउनु भनेको सी प्रति देखिने ‘अविश्वास’ वा ‘निष्ठाहीनता’ लाई नियन्त्रण गर्ने एउटा उपाय हो; किनकि चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीप्रतिको समग्र निष्ठाहीनतालाई “नैतिकता” को उल्लङ्घनका रूपमा व्याख्या गर्न सकिन्छ।

‘एसिया सोसाइटी पोलिसी इन्स्टिच्युट’को अनुमानअनुसार, सन् २०२२ मा केन्द्रीय समितिमा नियुक्त गरिएका ४४ जना सैन्य सदस्यहरूमध्ये केवल दुई जना मात्र हालसम्म पदमा कायम छन्। चीनको सशस्त्र बल सञ्चालन गर्ने सात सदस्यीय शक्तिशाली ‘केन्द्रीय सैन्य आयोग’ मा पनि अहिले जम्मा दुई जना सी जिनपिङ र अन्य एक जर्नेल मात्र बाँकी छन्।

त्यसैले, यो पूर्ण बैठक उनीहरूका लागि यस निकायमा नयाँ अधिकारीहरू नियुक्त गर्ने एउटा प्रमुख अवसर हो।