जनकपुरधाम/असोज २२ गते । संयुक्त राष्ट्रसंघीय जनसङ्ख्या कोष (युएनएफपीएको) सहयोग तथा सीएमसी नेपाल मानसिक स्वास्थ्य तथा परामर्श केन्द्र र जनकपुरधाम उपमहानगरपालिकाको लागत साझेदारीमा सञ्चालित ‘सशक्त महिला समृद्ध नेपाल’ (EWPN) कार्यक्रम अन्तर्गत लैङ्गिक हिंसा प्रतिकार्य सेवाको बहुपक्षीय समन्वय, प्रेषण प्रणाली र सेवाको निरन्तरतासम्बन्धी एकदिने अभिमुखीकरण कार्यक्रम बुधबार जनकपुरधाममा सम्पन्न भएको छ।
जनकपुरधाम उपमहानगरपालिकामा विगत दुई वर्षदेखि सञ्चालन हुँदै आएको परियोजना क्रमशः फेजआउट हुने चरणमा पुगेपछि परियोजनाअन्तर्गत स्थापना तथा सञ्चालन हुँदै आएका सेवा र संरचनालाई स्थानीय सरकार तथा सम्बन्धित निकायमार्फत कसरी निरन्तरता दिने भन्ने विषयमा कार्यक्रम केन्द्रित रहेको थियो।
‘लैङ्गिक हिंसा प्रतिकार्य सेवाको बहुपक्षीय समन्वय, प्रेषण प्रणाली र सेवाको निरन्तरता’ विषयमा आयोजित अभिमुखीकरण कार्यक्रममा परियोजनाले दुई वर्षको अवधिमा गरेको काम, हासिल गरेको उपलब्धि, सेवाग्राहीको पहुँच तथा आगामी दिनमा स्थानीय तहले निर्वाह गर्नुपर्ने जिम्मेवारीका विषयमा विस्तृत छलफल गरिएको थियो।
कार्यक्रममा सीएमसी नेपालका सरोज खड्काले परियोजनाको विगत दुई वर्षको प्रगति तथा उपलब्धिको प्रस्तुतीकरण गरेका थिए। उनले परियोजनामार्फत लैङ्गिक हिंसा प्रभावित व्यक्तिहरूलाई मनोसामाजिक परामर्श, केस व्यवस्थापन तथा आवश्यक सेवामा पहुँच पुर्याउन गरिएको कामका साथै विभिन्न सरोकारवाला निकायबीच गरिएको समन्वयका विषयमा जानकारी गराएका थिए।
परियोजना फेजआउट भएपछि सेवा बन्द हुने अवस्था आउन नदिन स्थानीय सरकारले आवश्यक स्रोत, जनशक्ति र संस्थागत संरचनाको सुनिश्चितता गर्नुपर्नेमा कार्यक्रममा जोड दिइएको थियो। विशेषगरी लैङ्गिक हिंसा प्रभावित व्यक्तिले एकैपटक स्वास्थ्य, मनोसामाजिक, कानुनी तथा अन्य आवश्यक सेवामा पहुँच पाउन सक्ने गरी बहुपक्षीय समन्वय र प्रभावकारी प्रेषण प्रणालीलाई निरन्तरता दिने विषयमा छलफल भएको थियो।
परियोजना फेजआउटको तयारी भइरहे पनि जनकपुरधाम उपमहानगरपालिकाले लैङ्गिक हिंसा प्रतिकार्य सेवाको निरन्तरताका लागि आफ्नै स्रोतबाट आवश्यक व्यवस्था गर्न थालेको कार्यक्रममा जानकारी दिइयो।
उपमहानगरपालिकाले समुदायमा आधारित दुई जना मनोसामाजिक कार्यकर्तालाई आफ्नै स्रोतबाट निरन्तरता दिएको जनाइएको छ। यसले परियोजनाको सहयोगमा सुरु भएको सेवा स्थानीय सरकारको नियमित प्रणालीमा समेटिन थालेको संकेत गरेको सहभागीहरूको भनाइ थियो।
त्यस्तै, प्रादेशिक अस्पताल जनकपुरमा दुई जना केस म्यानेजरको पदमा अस्पतालकै आन्तरिक स्रोतबाट दुई जना केस म्यानेजर नियुक्त भइसकेको जानकारी दिइएको छ। लैङ्गिक हिंसा प्रभावित व्यक्तिहरूको पहिचान, आवश्यक सेवा उपलब्ध गराउने तथा सम्बन्धित निकायमा समन्वय र प्रेषण गर्ने काममा केस म्यानेजरको भूमिका महत्वपूर्ण रहने भएकाले अस्पतालबाटै जनशक्ति व्यवस्थापन हुनु सकारात्मक पक्षका रूपमा कार्यक्रममा चर्चा गरिएको थियो।
स्थानीय तह र स्वास्थ्य संस्थाले परियोजनाबाट सञ्चालन हुँदै आएका महत्वपूर्ण सेवाहरूलाई आफ्नै स्रोत र संरचनाबाट निरन्तरता दिन थालेपछि कार्यक्रम पूर्ण रूपमा संस्थागत हुने दिशामा अघि बढेको सहभागीहरूले बताएका थिए।
कार्यक्रममा सहभागी विभिन्न सरोकारवालाले परियोजना समाप्त हुँदैमा लैङ्गिक हिंसा प्रभावित व्यक्तिले प्राप्त गर्दै आएको सेवा रोकिन नहुने धारणा राखेका थिए।
उनीहरूले परियोजनाले स्थापना गरेको प्रणालीलाई स्थानीय सरकारमा पूर्ण रूपमा हस्तान्तरण गर्नुअघि केही समय थप सहजीकरण र क्षमता विकास आवश्यक रहेको बताएका थिए। सहभागीहरूले कम्तीमा थप एक वर्ष परियोजनालाई निरन्तरता दिएर स्थानीय सरकारलाई क्रमशः पूर्ण जिम्मेवारी हस्तान्तरण गर्दा कार्यक्रमको दिगोपन अझ प्रभावकारी हुने धारणा व्यक्त गरेका थिए।
उनीहरूको भनाइमा दुई वर्षको अवधिमा परियोजनाले सेवा प्रणाली विकास, जनशक्ति परिचालन र विभिन्न निकायबीच समन्वयको आधार तयार गरिसकेको भए पनि स्थानीय सरकारको नियमित प्रणालीमा पूर्ण रूपमा समाहित हुन थप समय र प्राविधिक सहयोग आवश्यक हुन सक्छ।
विशेषगरी लैङ्गिक हिंसा प्रभावित व्यक्तिहरूले सेवा लिन आउने क्रममा गोपनीयता, सहज पहुँच, सुरक्षित वातावरण र आवश्यक सेवाबीचको समन्वयलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने सहभागीहरूले बताएका थिए।
कार्यक्रममा परियोजनाको मुख्य उपलब्धिमध्ये स्थानीय तहलाई कार्यक्रमको अपनत्व गराउन सक्नु महत्वपूर्ण पक्ष भएको चर्चा गरिएको थियो। परियोजनाको सहयोगमा सुरु भएका सेवाका लागि स्थानीय तहले आफ्नै बजेट तथा स्रोतबाट जनशक्ति व्यवस्थापन गर्न थालेपछि आगामी दिनमा सेवाको निरन्तरताको आधार तयार भएको सहभागीहरूको भनाइ थियो।
लैङ्गिक हिंसा प्रभावित व्यक्ति जनकपुरधाम उपमहानगरपालिकाका मात्र नभई धनुषा जिल्लाका विभिन्न स्थानबाट आउने भएकाले स्थानीय तहसँगै स्वास्थ्य संस्था, सुरक्षा निकाय, कानुनी सहायता प्रदान गर्ने निकाय तथा सामाजिक संघसंस्थाबीच निरन्तर समन्वय आवश्यक रहेको कार्यक्रममा जोड दिइएको थियो।
कार्यक्रमले लैङ्गिक हिंसा प्रभावित व्यक्तिलाई केन्द्रमा राखेर सेवा प्रवाह गर्ने प्रणालीलाई थप व्यवस्थित बनाउन, सेवाको पहुँच विस्तार गर्न र उपलब्ध सेवाबारे समुदायमा जानकारी पुर्याउनसमेत सरोकारवालाको ध्यानाकर्षण गराएको थियो।
कार्यक्रममा जनकपुरधाम उपमहानगरपालिकाका सामाजिक शाखा प्रमुख सुशील झा, मेहिलाल यादव, उपमहानगरपालिकाका विभिन्न शाखाका कर्मचारी, सीएमसी नेपालका प्रतिनिधि तथा विभिन्न संघसंस्थाका प्रतिनिधिहरू सहभागी थिए।
कार्यक्रमको निष्कर्षका रूपमा परियोजना फेजआउट भए पनि लैङ्गिक हिंसा प्रभावित व्यक्तिहरूले प्राप्त गर्दै आएको सेवा प्रभावित नहुने गरी स्थानीय सरकारबाट आवश्यक स्रोत, जनशक्ति र संस्थागत संरचनाको निरन्तरता सुनिश्चित गर्नुपर्नेमा जोड दिइएको थियो।
कार्यक्रमको मुख्य उद्देश्य परियोजना समाप्तिपछि पनि लैङ्गिक हिंसा प्रभावित व्यक्तिहरूले स्थानीय स्तरमै गुणस्तरीय तथा सहज सेवा निरन्तर रूपमा प्राप्त गर्ने वातावरण सुनिश्चित गर्नु रहेको सिएमसी नेपालका सपना चौधरीले बताएका छ्न ।
Discussion about this post