फ्रान्समा जानाजान डढेलो लगाएको आरोपमा ४२० पक्राउ, ३ लाख एकड भुमी ध्वस्त

पेरिस/साउन २४ गते। दोस्रो विश्व युद्धयताकै सबैभन्दा बढी क्षति पुर्‍याउने गरी यस वर्ष फ्रान्समा डढेलो लागे पछि धेरैले एउटै प्रश्न गरिरहेका छन्, किन र कसरी ?

यसको एउटा मुख्य कारण मानव गतिविधिद्वारा जीवाश्म इन्धनको अत्यधिक प्रयोगका कारण भइरहेको जलवायु परिवर्तन हो। यसले गर्दा तापक्रम निरन्तर बढिरहेको छ।

तर, फ्रान्समा लाग्ने १० मध्ये ९ वटा डढेलो मानिसकै कारण सुरु हुने गरेको तथ्याङ्कले देखाउँछ। यसैले पेरिसस्थित सरकारले यसको दोष अरूमाथि थोपर्ने प्रयास गरिरहेको छ । यद्यपि, यस गर्मीयाममा ३ लाख एकडभन्दा बढी जमिन डढेलोले खरानी बनाउँदा सरकार आफैँ पनि पर्याप्त तयारी नगरेको आरोप खेपिरहेको छ।

गृह मन्त्रालयले जानाजान वा भुलवश आगो लगाएको आरोपमा ४२० जनालाई पक्राउ गरिएको जनाएको छ। पक्राउ पर्नेहरूमा १६६ जना नाबालिगहरू पनि छन्।

एउटा घटनामा, २३ वर्षीय एक युवकमाथि गत महिना दक्षिण पूर्वी भार क्षेत्रमा पाँच दिनको अन्तरालमा १० ठाउँमा जानाजान आगो लगाएको आरोप लागेको छ। दोषी ठहरिएमा उनले १५ वर्षको जेल सजाय र १ लाख ५० हजार युरो जरिवाना भोग्नुपर्ने हुन सक्छ।

अन्य धेरैमाथि मुद्दा चलाएर तत्काल सजाय पनि सुनाइएको छ । उदाहरणका लागि, भोस्जेस  क्षेत्रको ‘राओन लेताप’ जंगलमा हालै तीन ठाउँमा आगो लगाएको आरोपमा एक व्यक्तिलाई तीन वर्षको जेल सजाय सुनाइएको थियो।

यो समाचार प्रकाशित गर्ने पत्रिका ‘लेस्त रिपब्लिकेन’ ले उल्लेख गरे अनुसार ती घटनाहरूमा केही वर्गमिटर वनस्पति मात्र जलेर नष्ट भएको थियो।

अन्य केही कानुनी कारबाहीहरूलाई भने कठोर र अन्यायपूर्ण मानिएको छ। चुरोटका ठुटाहरू फालेको आरोपमा एक घरबारविहीन व्यक्ति र गम्भीर अटिजम भएका एक व्यक्तिलाई जेल सजाय सुनाइएको बताइएको छ।

‘म पक्राउ परेको संख्या देखेर छक्क परें, यो अत्यधिक महसुस हुन्छ,’ दुई अग्नि नियन्त्रकहरू सहित आगजनीको आरोप लागेका धेरै व्यक्तिहरूको प्रतिनिधित्व गर्ने वकिल मुरिएल गेस्टास स्वीकार्छन्। धेरैलाई दोषी ठहराउने कुरामा उनी शंका गर्छिन्।

अखबार ‘ले मोन्डे’ पनि विश्वस्त छैन। छोटो समय सीमालाई ध्यानमा राख्दै यसले प्रहरीले यी मुद्दाहरूको कति हदसम्म जाँच गरेको छ भन्ने प्रश्न उठाउँछ।

तर बोर्डो अभियोजक रेनाउड गौडेउलले ले मोन्डेलाई भने कि वर्तमान परिस्थितिहरूले कडा दृष्टिकोणलाई जायज ठहराएको छ।

‘जीवनलाई खतरामा पार्ने आरोपको लागि सर्तहरू जंगली क्षेत्रहरूमा चुरोटको बट फ्याँक्ने वा बारबेक्यू बाल्नेहरूका लागि पूरा गरिन्छ। यो सुरु हुनको लागि सानो चिंगारी मात्र लाग्छ,’ अखबारले उनलाई उद्धृत गर्दै भन्यो।

आगो कसरी लाग्यो भन्ने पत्ता लगाउनु स्वाभाविक रूपमै सजिलो काम होइन।

आगलागीका घटनाको अनुसन्धान गर्ने अधिकारी एरिक डुफायेट भन्छन्, ‘यस्तो खडेरीको समयमा, एउटा सामान्य लाइटर भए पुग्छ।’

आगो निभि सके पछि एरिकको पहिलो काम भनेको डढेको वनस्पति क्षेत्रको किनारा पछ्याउँदै आगोको घेरा (आउटलाइन) को नक्सा तयार पार्नु र त्यसपछि आगो सुरु भएको विन्दुसम्म पुग्नु हो। यदि हावाको गति स्थिर थियो भने त्यो घेरा प्रायः भी आकारको देखिन्छ। त्यहाँबाट उनको टोलीले आगो फैलिएको बाटो पछ्याउँदै उल्टो दिशामा अनुसन्धान अघि बढाउँछ।

‘यदि कसैले जानाजानी आगो लगाएको हो भने, उनीहरूले एउटा मात्र साधन प्रयोग नगरेको हुन सक्छ,’ उनी भन्छन्। यसले डीएनए वा औंठाछापको नमुना फेला पर्ने सम्भावना बढाउँछ।

विशेषज्ञहरूका अनुसार जानाजानी लगाइने आगोका घटनाहरू कुल आगलागीका घटनामध्ये निकै कम हुन्छन्। अधिकांश आगलागी दुर्घटनावश हुने मानिन्छ । जस्तै, निर्माण कार्य, बिग्रिएका विद्युतीय उपकरण, चुरोटका ठुटाहरू र बार्बेक्यु बाट निस्कने झिल्काहरूका कारण यस्ता घटना हुन सक्छन्।

‘चुरोटको सन्दर्भमा यसलाई ‘३० को नियम’ भनिन्छ,’ एरिक डुफायेट भन्छन्। उनी व्याख्या गर्छन् कि आगो लाग्नका लागि कम्तीमा ३० डिग्री सेल्सियस तापक्रम, बढीमा ३० प्रतिशत आर्द्रता, ३० किलोमिटर प्रतिघण्टा भन्दा कम हावाको गति र चुरोटको कम्तीमा ३० प्रतिशत भाग नडढेको अवस्था हुनुपर्छ,’ उनले बीबीसीसँग भने ।

अहिलेको सुख्खा मौसममा यो प्रक्रिया अझ सजिलो हुने उनी बताउँछन्। यदि ती अवस्थाहरू मिलेमा, आगो सजिलै र तीव्र गतिमा फैलिन सक्छ।