पृथ्वी मुनि विशाल परिमाणमा भेटियो सुन, सतहमा फैलाए ५० सेमी बाक्लो तह

वाशिंगटन/साउन २४ गते। वैज्ञानिकहरूको विश्वास छ कि पृथ्वीको भित्री भागमा विशाल परिमाणमा सुन रहेको छ।

यो परिमाण यति धेरै छ कि यदि यसलाई सबै महाद्वीपहरूमा फैलाउने हो भने ५० सेन्टिमिटर बाक्लो सुनको तह बन्न सक्छ।

यद्यपि, यसको अर्थ यो होइन कि यो सजिलै निकाल्न सकिने कुनै खानीमा अवस्थित छ। यो सम्पूर्ण सुन पृथ्वीको धातुमय केन्द्रभाग (कोर) मा रहेको छ, जुन सतहबाट करिब २,९०० किलोमिटर तल सुरु हुन्छ।

एउटा अध्ययनले अब यो पत्ता लगाएको छ कि मानिसहरूले अन्ततः यो सुनसम्म पहुँच प्राप्त गर्न सक्ने छन्। गोटिङेन विश्वविद्यालयका भू–रसायनविद् निल्स मेस्लिङको नेतृत्वमा रहेको अनुसन्धानकर्ताहरूको टोलीले हवाईका ज्वालामुखी चट्टानहरूमा रुथेनियम आइसोटोपका संकेतहरू मापन गर्ने क्रममा आश्चर्यजनक तथ्यहरू फेला पारेको हो । यी संकेतहरूले पृथ्वीको भित्री भाग अर्थात कोर बाट निस्कने पदार्थ ‘म्यानटल’ हुँदै अघि बढ्ने र अन्ततः सतहतिर माथि आउने कुरालाई जनाउँछन्।

यद्यपि, यस अध्ययनले सुनको प्रवाहको स्रोत पत्ता लगाउन सकेको भने छैन्। अध्ययनमा रुथेनियम नामक बहुमूल्य धातुको मापन गरिएको थियो, यसका समस्थानिकहरूले उक्त पदार्थको उत्पत्तिका बारेमा संकेतहरू प्रदान गरेको थियो । ‘नेचर’ पत्रिकामा प्रकाशित यस अध्ययनले ‘म्यानटल प्लुम’सँग सम्बन्धित चट्टानहरूमा पाइने रुथेनियम र टंगस्टनका समस्थानिकहरूमा रहेका सूक्ष्म भिन्नताहरूको परीक्षण गरेको थियो।

रुथेनियम फलामप्रति तीव्र रूपमा आकर्षित हुन्छ। वैज्ञानिकहरूका अनुसार, जब घनत्व बढी भएको फलाम पृथ्वीको केन्द्र (कोर) बनाउन भित्रतिर भासियो, तब पृथ्वीमा सुरुदेखि नै रहेको लगभग सम्पूर्ण रुथेनियम पनि त्यसैसँगै गयो। हाल पृथ्वीको ‘म्यानटल’ अर्थात भित्री तहमा पाइने थोरै मात्रामा रुथेनियम पछि भएका उल्कापिण्डका प्रहारहरूका कारण त्यहाँ आइपुगेको मानिन्छ।

वैज्ञानिकहरूको विश्वास छ कि पृथ्वीको ९९.९९ प्रतिशतभन्दा बढी सुन र अन्य बहुमूल्य धातुहरू ‘म्यानटल’को मुनि अवस्थित छन्। सुन एक ‘साइडरोफाइल’ हो, यसको अर्थ यो फलामको प्रचुरता भएका धातुहरूसँग सजिलै मिसिन्छ। पृथ्वीको विकासको प्रारम्भिक चरणमा जब धातु र सिलिकेटहरू छुट्टिन सक्ने गरी पृथ्वी पर्याप्त तातो थियो, अधिकांश सुन पृथ्वीको ‘कोर’ तर्फ सरेको थियो ।