म्यानमारले ३ लाख रोहिंग्याहरूलाई स्वदेश फर्किन दिने

नेपिडो/साउन ३१ गते। म्यानमारको सेना समर्थित सरकारले बंगलादेशबाट रोहिङ्ग्या मुस्लिमहरूको स्वदेश फिर्ती सम्बन्धी एक महत्त्वपूर्ण निर्णय गरेको छ।

म्यानमार सरकारले शनिबार घोषणा गरे अनुसार हाल बंगलादेशका शिविरहरूमा बसिरहेका ३ लाखभन्दा बढी रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूलाई स्वदेश फर्काइने  भएको छ।

म्यानमारको विदेश मन्त्रालयद्वारा जारी विज्ञप्तिमा उल्लेख गरिए अनुसार यी शरणार्थीहरू पश्चिमी राखाइन राज्यका बासिन्दा हुन् र सुरक्षा अवस्थामा सुधार आए पछि उनीहरूको फिर्तीलाई स्वीकृति दिइनेछ।

विदेश मन्त्रालयको यो भनाइ यस्तो समयमा आएको छ जब रोहिङ्ग्या शरणार्थी संकट नवौं वर्षमा प्रवेश गर्दैछ। सन् २०१७ को अगस्टमा राखाइनस्थित सुरक्षा चौकीहरूमा रोहिङ्ग्या विद्रोही समूहले गरेको आक्रमण पछि भएको सैन्य कारबाहीका कारण यी मानिसहरू बंगलादेशका शिविरहरूमा बस्दै आएका छन्। उनीहरू बंगलादेशको कक्स बजारमा अमानवीय अवस्थामा बस्न बाध्य छन्।

समाचार अनुसार म्यानमारले जनाए अनुसार बंगलादेशले उपलब्ध गराएको ८ लाख २८ हजार ८२४ जना शरणार्थीको सूचीमध्ये उसले जुलाई महिनासम्म ४ लाख २६ हजार ५४५ जनाको पहिचान प्रमाणीकरण गरेको छ र तीमध्ये ३ लाख ८ हजार ७९७ जना यस अघि राखाइनमा बसोबास गर्थे भन्ने तथ्य फेला पारेको छ। साथै, १ लाख १३ हजार ५०७ जनाको पहिचान प्रमाणीकरण हुन सकेन भने ४ हजार २४१ जना मन्त्रालयले ‘आतंकवादी गतिविधि’ भनेर परिभाषित गरेका कार्यहरूमा संलग्न रहेको पाइयो।

विज्ञप्तिमा भनिए अनुसार राखाइनको सुरक्षा अवस्थामा सुधार आउना साथ उनीहरूले प्रमाणीकरण गरिएका पूर्व बासिन्दाहरूलाई स्वदेश फर्काउन बंगलादेशसँगको सहकार्य जारी राख्ने छन्। मन्त्रालयले राखाइनबाट १० लाख मानिस विस्थापित भएको दाबीलाई पनि अस्वीकार गरेको छ। मन्त्रालयका अनुसार सन् २०१७ को हिंसापछि ५ लाख ४० हजार मानिस बंगलादेश गएका थिए भने २ लाख मानिस उत्तरी राखाइन मै रहेका थिए।

म्यानमार र बंगलादेशले सन् २०१८ मा दुई वर्षे स्वदेश फिर्ती प्रक्रियाका लागि सहमति जनाएका थिए। तर, सन् २०२१ मा सेनाले सत्ता कब्जा गरी आङ सान सुकीको निर्वाचित सरकारलाई अपदस्थ गरे पछि म्यानमारको सुरक्षा अवस्था बिग्रिन पुग्यो। यसले व्यापक सशस्त्र प्रतिरोधलाई निम्त्यायो। गृहयुद्धका कारण रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूको स्वदेश फिर्ती सम्बन्धी योजनाहरू सफल हुन सकेनन्।

सन् २०२३ मा उक्त क्षेत्रमा नियन्त्रण कायम गर्ने विषयलाई लिएर सेना र राखिन आधारित जातीय समूह ‘आराकान आर्मी’ बीचको द्वन्द्वले पुनः एकपटक चरम अस्तव्यस्तता निम्त्यायो। यसले गर्दा अझ धेरै शरणार्थीहरू आफ्नो ज्यान बचाउन बंगलादेश तथा अन्य स्थानहरूमा भाग्न बाध्य भए। हालैका वर्षहरूमा आराकान आर्मीले सेनाबाट उक्त भूभाग आफ्नो नियन्त्रणमा लिँदै राखिनका ठूला क्षेत्रहरूमा पकड जमाएको छ।

सन् २०१७ मा म्यानमारमा भएको हिंसा र सैन्य दमन पछि करिब ७ लाख रोहिंग्याहरू सीमा पार गरेर छिमेकी मुलुक बंगलादेश पुगे। उनीहरू त्यहाँ पहिले देखि नै बसोबास गरिरहेका रोहिंज्याहरूसँग मिसिए । ती पहिलेका रोहिंग्याहरू पनि म्यानमारको सेनाद्वारा गरिएको हिंसाबाट भागेर त्यहाँ पुगेका थिए।

म्यानमारले रोहिंग्यालाई देशका १३५ आधिकारिक रूपमा मान्यता प्राप्त जातीय अल्पसंख्यक समूहमध्ये एकका रूपमा स्वीकार गर्दैन। बरु, यसले उनीहरूलाई ‘बंगाली’ भनी सम्बोधन गर्छन, जसको अर्थ उनीहरू बंगलादेशका मूल बासिन्दा हुन् र म्यानमारमा गैरकानुनी रूपमा बसोबास गरिरहेका छन् भन्ने बुझिन्छ।