इजरायली चुनाव: कहिल्यै मतदान नगर्ने अरब समुदाय यसपटक किन भयो अत्यधिक सहभागी ?

काठमाडौं/कार्तिक ११ गते। मंगलबार मध्याह्नसम्म इजरायली समाजमा विगत केही वर्षयता देखिएको उथलपुथल, अक्टोबर ७, २०२३ मा हमासद्वारा गरिएको नरसंहारदेखि लिएर सरकारमा अति-दक्षिणपन्थी दलहरूको सहभागितासम्म, ले दक्षिणी इजरायलका समुदायहरूमा मतदान व्यवहारमा परिवर्तन ल्याइरहेको स्पष्ट देखिन्थ्यो।

राष्ट्रिय निर्वाचनको एउटा मुख्य नतिजा भनेको अरब इजरायलीहरूको मतमा देखिएको उल्लेख्य वृद्धि थियो। केन्द्रीय निर्वाचन समितिको तथ्याङ्कअनुसार गैर-यहूदी समुदायहरूमा मतदानको दर उच्च रहेको थियो।

केन्द्रीय निर्वाचन समितिका अनुसार दिउँसोको सुरुवाती समयसम्ममा ‘अतुआना’ नामक बेदुइन गाउँ, जसलाई आधिकारिक मान्यता प्राप्त छैन, मा ६४ प्रतिशत सहित देशकै सबैभन्दा बढी मतदान भएको थियो। यस्तै प्रकृतिका अन्य दुई गाउँहरू क्रमशः ४७.९ प्रतिशत र ४७.८ प्रतिशत मतदानसहित दोस्रो र चौथो स्थानमा रहेका थिए।

मन्सुर अब्बासको दल ‘राअम’ को बलियो पकड रहेको बेदुइन सहर ‘राहात’ मा मतदानपछि अल-कसासी कुलका पुरुषहरू भेला भएर बसेका थिए। उनीहरूसँगै १३ वर्षीय जेन अल-कसासी पनि थिए, जसलाई शेखका नाति तथा भविष्यमा उनको उत्तराधिकारी बन्न सक्ने व्यक्तिका रूपमा प्रस्तुत गरिएको थियो। त्यहाँ उपस्थित पुरुषहरूले एकपछि अर्को गर्दै कडा आलोचना गरे ।

अति-दक्षिणपन्थी राष्ट्रिय सुरक्षा मन्त्री इतामार बेन गभिरको कार्यकालमा बेदुइन समुदायका घरहरू भत्काउने क्रम बढेकोमा, अरब समाजमा बन्दुक हिंसा नियन्त्रण गर्न नसकिएकोमा र ‘राअम’ दल बेनेट-लापिड सरकारमा सामेल हुँदा अब्बासले समुदायको उत्थानका लागि सुनिश्चित गरेका बजेट सम्झौताहरू उल्ट्याइएकोमा उनीहरूले आक्रोश पोखिरहेका थिए ।

इनद अल-कसासीले भने, “हामी बेन गभिरलाई मन पराउँदैनौँ, तर उनीप्रति आभारी पनि छौँ। उनले अरब-इजरायलीहरूलाई एकताबद्ध गरिदिएका छन्।”

अहमद अल-कसासीले थपे, “मैले दर्जनौं पटक मतदान गरिसकेको छु, तर मतदान केन्द्रमा यस्तो भीड कहिल्यै देखेको थिइनँ।” सन् २०१५ मा प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहुले ‘अरबहरू ठूलो संख्यामा मतदान गर्न निस्कँदै छन्’ भनी दिएको चर्चित चेतावनीलाई उद्धृत गर्दै उनले भने, “यसपटक हामी आफैं ठूलो संख्यामा मतदान गर्न निस्कँदै छौं।”

उनलाई विश्वास थियो कि चुनावी नतिजा आइसके पछि सत्ता गठबन्धन र विपक्षी दलका नेताहरूले अब्बासलाई आफ्नो पक्षमा ल्याउने प्रयास गर्नेछन्, यद्यपि उनीहरूले चुनावी प्रचारका क्रममा अरब दलहरूसँग सहकार्य नगर्ने वाचा गरेका थिए। उनले भने, “हामी सरकारको हिस्सा बन्न चाहन्छौं।”

असामान्य कुरा त के भने, बेदुइन महिलाहरू पनि मतदान गर्न निस्किएका थिए। निम्र अबु शिबानले भने, “पहिले मेरी श्रीमती र छोरीहरूले भोट हाल्ने थिएनन्। तर अहिले देश यति गलत हातमा परेको छ कि आज सबैजना भोट हाल्दै छन्।”

कालो पहिरनमा सजिएकी, आँखा मात्र देखिने ५६ वर्षीया एक महिलाले वर्तमान सरकारको व्यवहारले “हाम्रो आत्मालाई नै चोट पुर्‍याएको” बताइन्।

पहिलो पटक मतदान गर्दै गरेकी र आफ्नो नाम वा तस्बिर सार्वजनिक गर्न नचाहेकी उनले भनिन् कि बिजुली वा खानेपानीको सुविधा नभएको, राज्यद्वारा मान्यता नपाएको गाउँमा बस्ने उनका छोराछोरीहरूले आज एउटा झुपडीसमेत बनाउन पाएका छैनन्, किनभने बेन गभिर त्यहाँका सबै संरचना भत्काउन चाहन्छन्।

दक्षिणपन्थीहरूको गढ

नजिकैका यहुदी सहरहरूमा, दक्षिणपन्थी दलहरूले अरब समुदायको उच्च मतदानलाई आफ्ना समर्थकहरूलाई एकजुट पार्न प्रयोग गर्ने प्रयास गरे।

दक्षिणी भेगको यहुदी सहर ओफाकिमको रामात शाकेद छिमेकमा,  जहाँ सन् २०२२ मा आधाभन्दा बढी जनसंख्याले ‘लिकुड’ वा ‘शास’ पार्टीलाई भोट दिएका थिए, सडकभरि गठबन्धन दलका पोस्टरहरू देखिन्थे।

अति दक्षिणपन्थी ‘नोआम’ पार्टीका नेता आभी माओजको प्रचार स्टल सम्हालिरहेकी एक महिलाले आफ्नो मोबाइल फोनमा एउटा समाचार देखिन्, जसमा राहाट सहरका ५० प्रतिशत बासिन्दाले मतदान गरिसकेको उल्लेख थियो। उनले कसैलाई लक्षित नगरी भनिन्, “हामी कति मूर्ख रहेछौं, हामीले उनीहरूलाई भोट दियौं।”

उनले ‘द टाइम्स अफ इजरायल’ लाई भनिन्, “उनीहरूसँग आफ्नै भूमिहरू छन्- दुबई, इरान। उनीहरू त त्यतै बसाइँ सर्न आतुर छन्। बेलायतीहरूले उनीहरूलाई यहाँ ल्याएका हुन्, जबकि अरबहरू त यहाँ २,००० वर्षदेखि रहँदै आएका थिए। यो त यहुदीहरूको भूमि हो।”

नजिकै, एभिग्डोर लिबरम्यानको धर्मनिरपेक्षवादी दल ‘इजरायल बेतेनु’ को प्रतिनिधित्व गर्ने एउटा सानो स्टल छेउमा दुई युवाहरू उभिएका थिए। ड्यानियल सारनेस र ग्रेगोरी रोजेनफेल्डले स्वीकार गरे, “हामीको पक्षमा समर्थन कमजोर छ।”

‘शास’ दलको स्टलमा, योसेफ लेभीले दिवंगत रब्बी ओभादिया योसेफको तस्बिर अंकित, प्लास्टिकभित्र राखिएका ताबीजहरू बाँडिरहेका थिए। उनले बाटो हिँड्ने मानिसहरूलाई ठूलो स्वरमा भन्दै थिए कि यदि उनीहरूसँग त्यो ताबीज भयो भने, उनीहरूलाई गाडीको बिमाको आवश्यकता पर्नेछैन।

मतदान केन्द्रभित्र, २० वर्षीया शिरेल एल्हाजोभले दलहरूको सूची हेरिन् र आफ्नी बहिनीलाई भनिन्, “कि त लिकुडलाई भोट देऊ, कि त बेन गभिरलाई।”

सन् २०२३ अक्टोबर ७ का दिन, जब हमासका आतंकवादीहरूले ढोका ढकढक्याए, शिरेल ओफाकिमको पश्चिमी क्षेत्र ‘मिशोर हागेफेन’ मा रहेकी आफ्नी हजुरआमालाई भेट्न गएकी थिइन्। सहरभरि मच्चाइएको त्यो ताण्डवमा ५२ जनाको ज्यान गयो, जसमध्ये ३९ जना त मिशोर हागेफेनकै थिए।

परिवार त बच्यो, तर घाउहरू अझै बाँकी छन्। “म गादी आइसेनकोटलाई समर्थन गर्न सक्दिनँ किनभने उनी यायर गोलानसँग छन्,” शिरेलले भनिन्। उनले गोलानको आलोचना गर्दै भनिन् कि गोलानले गाजामा पनि निर्दोष मानिसहरू रहेको बताएका थिए। “के हो त? के किबुत्ज बेएरीमा. जहाँका करिब दश प्रतिशत बासिन्दाको हत्या गरिएको थियो, त्यहाँ कोही पनि निर्दोष थिएनन् र ? के हामी निर्दोष थिएनौँ र ?”

उनका बुबा, भादिमले बताए कि उनले मानिसहरूलाई यस्तो भनिरहेको सुनेका थिए,  उनीहरूलाई सन् २०२२ मा लिबरम्यानलाई भोट दिएकोमा पछुतो छ र अब उनीहरू त्यसको सट्टा बेन गभिरलाई भोट दिने योजना बनाउँदै छन्।

दक्षिणी गाजा सीमाबाट पाँच किलोमिटर (तीन माइल) टाढा रहेको किबुत्ज मागेनमा भने वातावरण अलि फरक थियो। मतदान केन्द्रबाहिर एउटा डेस्कमा तीन जना पुरुषहरू खटिएका थिए। उनीहरूले मागेन र आसपासका क्षेत्रका ५६० बासिन्दाहरूलाई सेवा दिइरहेका थिए, जहाँ केवल यायर गोलानको ‘डेमोक्र्याट्स’ दलको मात्र प्रतिनिधित्व थियो।

६० वर्षदेखि ‘मागेन’ मा बस्दै आएका ८१ वर्षीय मेइर टोकायरले अक्टोबर ७ यता आफ्ना केही छिमेकीहरूको विचार दक्षिणपन्थी (कट्टरपन्थी) धारतर्फ ढल्किएको आफूलाई लागेको बताए। उनले प्रश्न गरे, “आजको समयमा शान्तिको कुरा कसले गर्छ र ?”

७२ वर्षीय यित्झाक भ्याक्सले तुरुन्तै जवाफ दिए, “म गर्छु। मेरा विचारहरू बदलिएका छैनन्। दुई जनताका लागि दुई राज्यको अवधारणा भोलि नै कार्यान्वयन हुनेवाला छैन तर यसको विकल्प के छ ? के हामी ५० लाख अरबहरूलाई मारिदिने वा धपाइदिने ? कि फेरि ‘रंगभेदी’ नीति भएको एउटै राज्य बनाउने ? म हाम्रो एक मात्र यहुदी लोकतान्त्रिक राज्य गुमाउन चाहन्नँ।”

अक्टोबर ७ मा, सुरक्षा संयोजक बारुच कोहेन र उनको टोलीले देखाएको साहसिक कदमले मागेनमा मानिसहरूको अपहरण हुनबाट रोक्यो। उक्त घटनामा दुई जना बासिन्दाको ज्यान गयो भने कोहेनले आफ्नो खुट्टाको केही भाग गुमाए। उनकी पत्नी मिना कोहेनले आइजेनकोटलाई भोट दिएको बताइन्; उनको उद्देश्य नयाँ नेतृत्व ल्याउनु थियो, यद्यपि अक्टोबर ७ पछि उनी दक्षिणपन्थी विचारधारातर्फ ढल्केकी छिन्।

उनका पति बारुच अझै पनि गाजाका मानिसहरूलाई मद्दत गर्नुपर्छ भन्ने विश्वास राख्छन् तर मिनाले भने अझ कडा अडान लिइन्, “मेरो विचारमा त, ट्याक्सीहरू बोलाएर ती सबैलाई धेरै टाढा पुर्‍याइदिनुपर्छ।”