जब चीनमा ‘डेलिभरी ब्वाई’ले पाए सबैभन्दा ठूलो साहित्यिक सम्मान

बेइजिङ/साउन ५ गते । चीनका ५६ वर्षीय खाद्य सामग्री डेलिभरी गर्ने कामदार वाङ जिबिङले देशको सबैभन्दा प्रतिष्ठित साहित्यिक सम्मानमध्ये एक ‘लु शुन साहित्य पुरस्कार’ प्राप्त गरेका छन्।

उनलाई यो पुरस्कार उनको कविता संग्रह ‘लो फ्लाइट’का लागि प्रदान गरिएको हो। उनले यस संग्रहका धेरैजसो कविताहरू खाना डेलिभरी गर्ने क्रममा फुर्सदको समयमा कागजका साना टुक्राहरूमा लेखेका थिए।

वाङ सन् २०१९ को आसपासमा खाना डेलिभरी गर्ने राइडर बनेका थिए । सामाजिक सञ्जालमा उनका कविताहरूले निकै लोकप्रियता कमाए। उनको नयाँ पुस्तक ‘लो फ्लाइट’ डेलिभरी राइडरहरूको दैनिक कठिनाइ, सङ्घर्ष र जीवनमा आधारित छ। उनले सन् २०२४ मा यो पुस्तक प्रकाशित गरेका थिए । यसका लागि उनले करिब २०० जना डेलिभरी राइडरहरूसँग कुराकानी गरेर उनीहरूका अनुभवहरूलाई आफ्ना कवितामा समेटेका हुन् ।

उनको एउटा कविताको हरफ यस्तो छ, ‘कसले भन्यो र कि पखेटा फिँजाउनुको अर्थ केवल उच्च उचाइमा उड्नु मात्र हो, होचो गरी उड्नु पनि उडानकै एक रूप हो।’

वाङको जन्म चीनको जियाङ्सु प्रान्तमा भएको थियो। आर्थिक कठिनाइका कारण उनले १४ वर्षको उमेरमै विद्यालय छोड्नु परेको थियो। त्यसपछि उनले निर्माण मजदुर, कबाडी संकलक र सडक छेउमा सामान बेच्ने विक्रेताजस्ता विभिन्न सानातिना कामहरू गरे। पछि उनी खाना डेलिभरी गर्ने काममा लागे। यद्यपि, पढ्ने र सिक्ने प्रतिको उनको लगाव भने कहिल्यै कम भएन।

सन् २०२२ मा उनको ‘म्यान इन अ हरी’ शीर्षकको कविता सामाजिक सञ्जालमा भाइरल भयो। यो कविता सन् २०१९ को एउटा घटनाबाट प्रेरित थियो। त्यसबेला उनी जियाङ्सु प्रान्तको कुनशान सहरमा खाना डेलिभरी गर्ने काम गर्थे। एक ग्राहकले गलत ठेगाना टिपाएका थिए, सही घर पत्ता लगाउन वाङले तीनवटा आवासीय भवनहरूमा भौंतारिनुपर्यो र १८ तलासम्म भर्याङ चढ्नुपरयो । जब उनी अन्ततः खाना लिएर पुगे, ग्राहकले ढिलाइ भएको भन्दै उनलाई हप्काए। घर फर्किने क्रममा उनले आफ्नो निराशा र पीडालाई शब्दमा उतारे, जसबाट ‘म्यान इन अ हरी’ कविताको जन्म भयो। सामाजिक सञ्जालमा भाइरल भएको यस कविताले उनको साहित्यिक यात्राको सुरुवात गरायो। त्यस पछि त सन् २०२३ मा उनको पहिलो कविता सङ्ग्रह ‘म्यान इन अ हरी, पोयम्स अफ अ फुड डेलिभरी राइडर’ प्रकाशित भयो।

उनले हालसम्म ६,००० भन्दा बढी कविताहरू लेखिसकेका छन् र उनका धेरै रचनाहरू प्रतिष्ठित साहित्यिक पत्रिकाहरूमा प्रकाशित भएका छन्। वाङ भन्छन्, ‘मानिसहरूले मलाई सम्झना नगर्न सक्छन् तर तीव्र गतिमा हुइँकिँदै जाने खाना पुर्‍याउने राइडरलाई भने पक्कै सम्झन्छन्।’ यही सोचले उनलाई लाखौं डेलिभरी कामदारहरूको जीवनबारे एउटा पुस्तक लेख्न प्रेरित गर्‍यो अनि जन्मियो अर्को पुस्तक– ‘लो फ्लाइट’ ।

पुरस्कार जिते पछि वाङले सरकारी सञ्चारमाध्यम ग्लोबल टाइम्सलाई बताए अनुसार जितको खबर सार्वजनिक नभएसम्म उनी निकै चिन्तित थिए। उनले सञ्चारमाध्यमको बढ्दो चासोले आफूलाई मानसिक दबाब पनि दिएको उल्लेख गरे। तर, उनले अन्ततः चीनको सम्मानित सो पुरस्कार प्राप्त गरेरै छाडे ।

उनले पुरस्कार प्राप्त गरे पनि आफ्नो काम नछोड्ने स्पष्ट पारेका छन् र ६० वर्षको उमेरसम्म खाद्य सामग्री डेलिभरीको काम जारी राख्ने योजना रहेको योजनामा रहेको बताए। वाङले भने, ‘जीविकोपार्जनका लागि मलाई अब यो कामको आवश्यकता छैन् तर मलाई यो काम गर्न मन पर्छ। यसले मलाई सक्रिय र तन्दुरुस्त राख्छ। म धरातलसँग जोडिएको जीवन जिउन चाहन्छु र यो पुरस्कारले मलाई बदल्ने छैन।’

लु शुन साहित्य पुरस्कार चाइना राइटरर्स एसोसिएसन अर्थात चीन लेखक संघद्वारा प्रदान गरिन्छ। हरेक चार वर्षमा प्रदान गरिने यो पुरस्कार चीनको सबैभन्दा प्रतिष्ठित साहित्यिक सम्मानमध्ये एक मानिन्छ। समकालीन चिनियाँ साहित्यका उत्कृष्ट कृतिहरूलाई कदर गर्नका लागि यसको स्थापना गरिएको हो। सरकारी समाचार संस्था सिन्ह्वाका अनुसार यो पुरस्कार लामो समय देखि मूलधारको चिनियाँ साहित्यका लागि सर्वोत्कृष्ट मापदण्डका रूपमा लिइँदै आएको छ र साहित्यिक जगतमा यसको विशेष महत्त्व रहेको छ।