सिराहाका तीन पालिकाको उपमेयरमा दलित महिलाको उम्मेदवारी

सिरहा/बैशाख १७ गते। सिरहाका तीन स्थानीय पालिकाको उपमेयरमा तीन दलित महिलाले उम्मेदवारी दिएका छन् । गोलबजार नगरपालिकामा कांग्रेसबाट शान्ति सदा, सिरहा नगरपालिकामा जनता समाजवादी पार्टी (जसपा)बाट शशिमित्रा माझी मुसहर र कर्जन्हा नगरपालिकामा एमालेको तर्फबाट निर्मला पासवानले उम्मेदवारी दिएका हुन् ।

स्थानीय तहको निर्वाचनमा प्रायः दलित महिला आरक्षित वडा सदस्यसम्म मात्रै उम्मेदवार बनाइने भए पनि यसपटक मुसहर र पासवान समुदायका महिलाले उपमेयरको पदमा उम्मेदवारी दिएका छन् । तीनै जना महिला उम्मेदवार पिछडिएको वर्गका प्रतिनिधि भएपनि आफ्नो कर्मले भने सो क्षेत्रमा परिचित छन् ।

शान्ति सदा कुशल गायिका हुन् भने, शशिमित्रा माझी मुसहर स्टाफ नर्स हुन् । यस्तै निर्मला कुमारी देवी पासवान एमालेको दलित महिला संघकी पूर्वअध्यक्ष तथा दलित महिला अधिकारकर्मी हुन् ।

संगितको औपचारिक शिक्षा प्राप्त गरेकी शान्ति सदाले रेडियो नेपालबाट २०७४ मा आयोजित आधुनिक गीत प्रतियोगितामा ‘मुटुभरि तिम्रो माया, आँखाभरि आँसु’ गित गाएर प्रदेश २ मा दोस्रो स्थान प्राप्त गरेकी थिइन् । जंगलबाट दाउरा ओसार्दा वा जनवनी र वस्तुभाउ चराउन जाँदा गीत गुनगुनाउने शान्तिले मैथिली संगीतका गुरु सूर्यनारायण सिंहसँग प्रारम्भिकरुपमा संगीत सिकेकी हुन् । सात वर्षसम्म सिंहसँग संगीत सिकेपछि उनैले शान्तिलाई भारतको इलाहावादस्थित प्रयाग संगीत विद्यालयमा संगीत शिक्षाको औपचारिक शिक्षाका लागि भर्ना गराएका थिए । जातीय रुपमा विभेद गर्ने समाजमा दलित मुसहर समुदायका एउटा बुहारीलाई मञ्चमा गीत गाउनु र आफ्नो प्रतिभा देखाउनु कठिन भए पनि संघर्षको यात्रालाई उनले जारी राखिन् ।

एसएसली उत्तीर्ण शान्तिले ‘सैया पैया परैछी’ बोलको गीत रेकर्डिङ पनि गराएकी छन् । माध्यमिक तहमा अध्ययनरत अवास्थामा नै गोलबजार नगरपालिका ६ डोहटियाका गुरुशरण सदासँग उनले विवाह गरिन् । शान्तिको शिक्षा र सांगितिक यात्राले श्रीमानको घरमा पनि निरन्तरता पाएको थियो । सानै उमेरदेखि गीत गाउने चाहनालाई पनि तिनले विवाहपश्चात् निरन्तरता दिई नै रहिन् । मुसहर जातिको उत्थानमा सक्रिय सवरी संकल्प समाज, गोलबजारको पहलमा मैथिली संगीतका गुरु सूर्यनारायण सिंहले शान्तिलाई संगीतको शिक्षा दिन सुरु गरेका थिए ।

शान्ति र उनका पति गुरुशरणले नेपाली र मैथिली गरेर तीन दर्जनभन्दा बढी गीत रेकर्ड गराएका छन् । तर, कोभिडबाट उनका पति गुरुशरणको एक वर्षअघि निधन भएपछि भने उनी सांगीतिक र जीवनको यात्रामा एक्लिएकी छन् । हाल चुनावी अभियानमा सक्रिय ३२ वर्षीया शान्तिले राजनीतिक क्षेत्रबाट मात्रै समाज रुपान्तरण सम्भव भएकाले उम्मेदवारी दिएको बताउने गरेकी छन् ।

सिरहा नगरपालिकाको उपमेयरमा उम्मेदवारी दिएकी अर्की दलित महिला हुन् मुसहर समुदायकी शशिमित्रा माझी मुसहर । जनता समाजवादी पार्टीबाट उम्मेदवार बनेकी २९ वर्षीया शशिमित्रा यसअघि महिला अधिकार क्षेत्रमा सक्रिय थिइन् । स्टाफ नर्स उत्तीर्ण उनले सिरहा युथ नेपाल नामक संस्था दर्ता गरेर दलित र महिला अधिकारको क्षेत्रमा सचेतनामूलक अभियान सञ्चालन गरिरहेकी थिइन् ।

सिरहा नगरपालिका क्षेत्रमा पुस्तौंदेखि रहेको प्रथाविरुद्ध आवाज उठाउनुका साथै कानुनको पहुँच बाहिर रहेका भूमिहीन दलित सुकुम्बासीलाई कानुनी उपचारका लागि पैरवी गर्नु नै उनको दिनचर्या थियो । सर्लाही चन्द्रनगर गाउँपालिका ६ माइती भएकी उनका पिता रामकेवल माझी पनि राजनीतिमा सक्रिय छन् । वामपन्थी विचारधाराका माझी रामकेवल एमाले हुँदै नयाँ शक्ति पार्टीका केन्द्रीय सदस्यसमेत भएका थिए । हाल उनी जनता समाजवादी पार्टीबाट वडाध्यक्षको उम्मेदवार रहेको शशिले सुनाइन् । उनले बुवाबाट नै राजनीतिक सचेतता प्राप्त गरेको बताउँछिन् ।

उनले सामाजिक अभियानलाई राजनीतिक रुपमा परिवर्तन गरेर आवाजविहीन दलित समुदायलगायत पीडामा रहेका नागरिकहरूका लागि आफूले काम गर्ने बताइन् । जनगणना २०६८ का अनुसार सिरहामा मुसहर समुदायको ३९ हजार ९ सय २९ जनसंख्या छ ।

जिल्लाको पश्चिमी भेगमा पर्ने कर्जन्हा नगरपालिकामा एमालेले दलित महिला संघकी पूर्वअध्यक्ष तथा दलित महिला अधिकारकर्मी निर्मलाकुमारी देवी पासवानलाई उपमेयर उम्मेदवार बनाएको छ ।

२७ वर्षसम्म दलित महिला संघको नेतृत्व गरेकी पासवानको राजनीतिक यात्रा एमाले सम्बद्ध २०६५ सालमा युवा संघ नेपालबाट सुरु भएको हो । त्यतिखेर संघको जिल्ला समिति सदस्य बनिन् । २०७७ सालमा एमालेको जिल्ला समिति सदस्य बनेकी ४५ वर्षीया निर्मलाले महिला अधिकार, दलित समुदायको सशक्तिकरणका लागि आफ्नो उम्मेदवारी दिएको बताइन् ।

साभार स्रोत-कान्तिपुर अनलाईन बाट